Utrŏpy Micyny

     Mōm nadziejã, co na przileżytość trwajōncych zmian w zarzōndzie ferajnu "Aktywne Łagiewniki" ludziōm niy bydzie prało na dekel barzij aniżeli przi ôstatnim welōnku do Parlamyntu. Dzisioj ymocyje już ôpadły, ale jeszcze miesiōnc do zadku atmosfera w cołkim kraju bōła pierōnym gorkŏ i nerwowŏ. Niykerzi niy umieli strzimać presy i narobiyli ôkropnych gupot. Dōm wōm przikłŏd. Kŏżdy mōndry czowiek wiy, iże w rezerwatach przirody niy śmiy bele czym futrować gadziny. Za take coś idzie dostać sztrŏfã a niykedy nawet trefić do heresztu. I takŏ niyprzijymnŏ przigoda przitrefiyła sie jednymu chopowi z Brzezin, kery na Żabich Dołach futrowoł aligatory. Niy pōmyśloł, że miynso, kere im dowoł, poradzi tym rzŏdkim w Polsce zwiyrzōm fest zaszkōdzić. A przeca wiedzioł ô swojij kobiycie, że mŏ żōłtŏczkã a ku tymu jeszcze ciynżkõ rojmatykã. Policyjŏ ôbskarżyła go, że zrobiōł to naskwŏl, ale ôn pedzioł, że tak po prŏwdzie ani niy chcioł tych aligatorōw futrować, a jego baba sama cufa...

     Dzisioj piszã krōtko i to yno skuli Franca, bo mi go żŏl. Dŏwno niy widziałach majorantnego chopa tak ślimtać. Prŏwda, że to miglanc i ôżyrŏk, ale nawet ôn niy zasużōł na take traktowanie. Chciałach Wōm sam wciepnōńć jego relacyjõ z tego, co mu sie przitrefiyło w niydzielã, ale była chyba za fest ymocyjōnalnŏ. Niykedy w nerwach polskŏ tajla Francowyj natury robi ś niygo ôkropnego sorōnia. Kej yno go nic niy szteruje, poradzi być porzōndnym Ślōnzŏkym i nigdy niy przeklinŏ, bo mŏ w zŏcy "tradycyjne ślōnske werty". Na zicher znŏcie wszyjske te werty beztōż tak yno dlŏ przipōmniyniŏ wymiyniã niykere ś nich: - Ślōnzŏki niy przeklinajōm a wulgarne słownictwo wrŏz z gorolami prziszło ku nōm z Polski. - Kŏżdy Ślōnzŏk je robotny i akuratny beztōż jak już sie biere za robotã to jōm wykōnuje do porzōndku. - Ślōnzŏk zawdy mŏ w dōma posprzōntane a kej na jakimś ślōnskim placu widzicie bajzel to na zicher miyszkajōm tam gorole. - Ślōnzŏki sōm religijne tōż majōm...

     Niystety ôstatni Dziyń Bajtla w Łŏgewnikach zakōńczōł sie tragedyjōm. Niy musiało tak być, ale trza pedzieć, że nawet dziecka w Afryce mieli te świynto szczyńśliwsze aniżeli te w naszyj dzielnicy. Rozchodzi mi sie kōnkretnie ô tych bajtli w Afryce, co prawie pojechali tam na wywczasy do keregoś z egipskich kurortōw. Cołki dziyń mogli spyndzić w basynach, nurkować, robić yntki, sjyżdżać na ruczbanach, co yno chcieli. I nawet ôjcowie ich niy szterowali, bo wtynczŏs prawie leżeli naprane kajś w hotelowym szynku abo na ligynsztulach wele kōmpieliska.      U nŏs po piyrsze mało kery ôjciec abo matka byli w tyn dziyń ôżarte, beztōż bajtle niy mieli aże tela folgi. Po druge, na Amyndach niy mōmy kōmpieliska, bo dwajścia lŏt nazŏd nojprzōd ôstało zawarte, a potyn zrōwnane z ziymiōm. Po trzecie i nojważniyjsze jedyny szpilplac na Amyndach je zarośniōny choby dżungla. W tyj dżungli żyje roztōmajtŏ dzikŏ gadzina, z czego 99,6 procynta to chrobŏki. A chro...

     Nasz sōmsiŏd Sławoj ze trzecigo sztoku to niy taki ańfachowy Fytlŏk, yno czowiek zŏcny, ksztołcōny i na wysokim stanowisku. Robi we forsztandzie spōłdzielnie mieszkaniowyj, kerŏ zarzōndzŏ naszymi familŏkami. Kŏżdy tukej je tymu rŏd, bo chop wszyjskich nŏs richtig spōmŏgŏ. Bez przikłŏd sprawiōł już, że ściany w naszyj siyni sōm elegancko posztrajchowane, na razie yno na jego sztoku, ale możno kaj indzij tyż sie doczkōmy. Możno tyż yntlich wszyndy zrobiōm take zdobiōne futrziny, złote klōmki i gelyndry (złote, a skrōmne!) choby u Sławoja na trzecim sztoku. Sławoj rŏd pōmŏgŏ tyż w inkszych sprawach, bez przikłŏd jak ftoś chce zapłacić płat za pōmiyszkanie. Wtynczŏs niy musi nikaj łazić ani jechać yno dŏwŏ pijōndze Sławojowi, kery ôsobiście przekazuje je do kasy spōłdzielnie.      Kedy Cila, baba ôd Hajnela, pedziała wszyjskim, iże pies ôd Sławoja nasroł jij na trit to żŏdyn niy chcioł uwierzić. Kŏżdy miarkowoł, że kobiyta tak fulŏ z pōmsty, bo sp...

     Robi sie corŏz to cieplij, beztōż z kŏżdyj dziury zaczynŏ wyłazić corŏz to wiyncyj tego pierōństwa. Niy chcã im ubliżać, bo wiym, że to sōm ciynżko chore ludzie, nale trza ofyn pedzieć, iże problym je fest poważny. Wojna z fusbalowym prziwykym w Łŏgewnikach trwŏ już kupã lŏt i jeji kōńca durś niy widać. Rŏz za kedy przitrefi sie jakiś mały sukces, kery dŏwŏ nōm nadziejã na prziszłość. W naszyj krucjacie fest przidajni sōm tyż ludzie, kerzi swojim świŏdectwym dŏwajōm inkszym siyłã i inspiracyjõ do dalszego boju z tōm ôkropicznōm zarazōm. Jednym z takich bohatyrōw je Lyjo M., kery ekstra dlŏ wŏs zgodziōł sie poôsprawiać zy mnōm ô swojim destrukcyjnym prziwyku i ciynżkij terapiji. MICYNO: Powiydz nōm Lyjo, kedy sie tyn twōj problym zaczōn i jake bōły piyrsze symptōmy. LYJO M.: Ôd bajtla mie to brało, jak żech z kamratami wyłaziōł na plac. Durś my kopali bal, ôd rana do nocy. M.: I kaj żeście to nojczyńścij grali? L.M: Kaj yno szło. Na asfaltowym s...

Fot.: Gerhard Gellinger      Prziznōm sie wōm, że mōj nojstarszy synek to bōł taki przichlast, maminsynek no i tak po prŏwdzie ôkropnŏ klipa. Jak szoł piyrszy rŏz do szkoły to żech mu pedziała, co przi inkszych bajtlach niy śmiy być takim ślimŏkiym, bo durś sie bydōm ś niygo śmiŏć. Nale ôn niy poradziōł inakszyj, beztōż niy mioł w szkole leko. Zōuwizōu, niych bydzie rŏd, że mŏ to już dŏwno za sobōm, bo dzisioj mogliby go z tyj szkoły nawet wyciepnōńć. Terŏzki ślimŏki w szkole to tymat fest drażliwy i lepij ô nich ani niy gŏdać. Rozchodzi sie ô to, że te maźglate bestyje sōm ôdpedzialne za szerzynie ideologije gender. Niy wierzicie? To spytejcie sie w Kuratorium Ôświaty, kere kŏzało dyrektorce SP13 w Olsztynie cofnōńć ze szkolnyj bibliotyki ksiōńżkã "Kim jest ślimak Sam". Bohaterym tyj bojki je mody ślimŏk, kery niy wiy eli po prŏwdzie to ôn je synkiym abo dziołszkōm. Ślimŏki z natury sōm ôbojnakami, ale Sam gańbi sie tego przi bajtlach z klasy, a ônym tyż ciyńżko ...

     Gŏdŏ sie, że echt przŏcieli idzie poznać yno w biydzie. Ale jŏ by raczyj pedziała, że ô tym, fto richtig je waszym dobrym kamratym, dowiycie sie dopiyro w szczyńściu. Bo wiynkszość poradzi sie trŏpić waszym niyszczyńściym i pocieszać po szlagach fōndniyntych wōm ôd życiŏ. Nale yno ci nojlepsi umiōm sie szczyrze radować kŏżdym waszym sukcesym. Niydŏwno przewiedzioł sie ô tym prezes Kaczyński, a jednym z tych, kerzi testu na przŏciela niy zdali, bōł prymier polskigo regyrōnku. Ô debiutanckich nagraniach prezesa pod mianym "Taśmy Kaczyńskiego", co miały prawie swoja prymierã, Morawiecki pedzioł: "To jeden z największych niewypałów od czasów II wojny światowej". Chop je ywidyntnie zŏwistny, bo "Taśmy Kaczyńskiego" sōm moc barzij popularne aniżeli jego włŏsny debiut. Styknie wpisać w google jedne a druge miano i zarŏz widać, że to je nokaut. Nagranie prezesa mŏ aże dwadziścia szejś milijōnōw wynikōw, a "Taśmy Morawieckiego" yno trzi milijōny ...

Fot.: Ania Katroshi Fotografia       Niy kŏżdymu sie podobŏ, że piyrszŏ dama bydzie sie hned radować geltakiym we wysokości kole trzinŏstu tysiyncy złotych brutto. Ale za to kupã ludzi trzimie krzciuki za rechtorōw abo za retownikōw TOPR, kerzi swōj geltak dostŏwajōm kŏżdego miesiōnca, a jeszcze by chcieli podwyżek. A niby skōnd tyn biydny regyrōnek mŏ brać na to wszyjsko pijōndze. Dyć niy idzie dać wszyjskim, kajś trza uszporować. Kŏżdy z retownikōw chcioł tysiōnc złotych wiyncyj, a przeca już zarŏbiali strzednio aże 3300 zł. Tych gizdōw na etacie je trzidziestu ôźmiu, tōż leko idzie porachować, że ze skarbu państwa straciylibymy na nich trzidziści ôziym tauzynōw miesiyncznie. Beztōż regyrōnek doł im po sztyrysta złotych na gowã co cuzamyn do kupy dŏwŏ piytnŏście tysiyncy dwiesta. Dziynki tymu idzie dać tyj biydnyj kobiycie te trzinŏście tysiyncy a i tak mōmy uszporowane bezma dziesiyńć tauzynōw. Tōż niy bydźcie take niyôdwdziynczne i ustōńcie wajać na tyn regyrōne...

     Ludzie muszōm sie durś skuli czegoś ciepać. Zawdy im sie cosik niy widzi, rŏz to sōm wegetariany, kedy indzij miynsożercy, jak niy kościōł katolicki to satanisty, jak niy ôbowiōnzek szczepiyniŏ dzieci, to antyszczepiōnkowce. Całe lato wajali skuli suchoty i rzykali ô dyszcz, a terŏzki jak trochã poloło to im sie zaś kałuże niy podobajōm. Wejrzijcie sie do interneca, wiela tam idzie uwidzieć przezywaniŏ a ubliżyń pod jejich adresōm. Łōńskij soboty w Żorach to nawet ludzie sie ekstra trefiyli na Rynku coby zrobić antykałużowy protest. Niystety los ôśmioł im sie frechownie w gymbã, bo cołki dziyń loło jak z cebra. A kŏżdy inteligyntny czowiek musi wiedzieć, iże po dyszczu kajniykaj robiōm sie kałuże. Trza tyż zawdy miarkować, że takŏ kałuża poradzi być zdradliwŏ. Nigdy niy wiysz eli je blank płytkŏ abo fest głymbokŏ i jak do nij wleziesz to w szczewikach bydziesz mioł połno wody. No bo wiynkszość kałużōw skłŏdŏ sie z ducki w grōncie i wody, co niōm ta ducka je nafo...

     Niy wiym eli ta swada w kościele niy skōńczy sie jakom schizmōm abo inkszym pierōństwym. Fest uwŏżany krakowski ksiōndz Isakowicz-Zaleski gorszy sie na Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego skuli tego, iże chop z publicznyj kasy finansowoł kler. Dyć dŏwanie pijyndzy na kler to polskŏ tradycyjŏ, ważny elymynt polskij kultury i narodowyj erbizny. Fto to widzioł na mszy w niydzielã niy wciepnōńć nic na tablet abo farŏrzowi niy wrynczyć kuwerty na kolyndzie? Ksiōndz sztrŏfowoł jednego ministra, nale idzie zmiarkować, co rozchodzi mu sie o politykã cołkigo polskigo regyrōnku, kery ciyngiym tyn kler finansuje. Po swojij strōnie Isakowicz-Zaleski mŏ już srogo grupã zwolynnikōw a pōmagerōw. Katolickiymu Stowarzyszyniu Dziynnikarzy tyż sie wyciepŏwanie państwowyj kasy niy widzi, beztōż apeluje, coby ludzie bojkotowali kler, kery te pijōndze ôd ministra erbnoł. Dugo niy zetrwało, kej władze niykerych miast uzdały, co na jejich terynie żŏdyn finansowanego z państwowy...

     Ludzie dzisioj majōm kupã swojich włŏsnych problymōw i ani za czynsto niy sprŏwdzajōm, co tam sie prawie dzieje w kosmosie. W NASA na szczyńście nic inkszego niy robiōm, beztōż niydŏwno ôdkryli, co ku naszyj planecie leci piyńcset metrōw szyrokŏ asteroida, kerŏ wŏży aże siedymdziesiōnt siedym milijardōw tōn. Astrōnōmy dali jij miano "Bennu" i pedzieli, że jak tyn Bennu dupnie w Ziymiã, to bydymy mieli kōniec świata. Niy kŏżdymu sie tyn kōniec świata zdŏ, beztōż w NASA uzdali, co trza ta asteroidã przōdzij skasyrować. Idzie to zrobić, bez przikłŏd, przi użyciu energije atōmowyj, yno trza polecieć raketōm z atōmbōmbami na Bennego i go szpryngnōńć. Niystety pokŏzało sie, iże niy ma tak leko znojść ludzi, kerzi by na tako misjã chcieli polecieć. We filmach "Deep Impact" i "Armageddon" kŏżdy widzioł, co zawdy ftoś przi takij robocie musi umrzić.      Na szczyńście na tym świecie sōm jeszcze Polŏki. Takŏ przileżytość niy przitrefiŏ sie czynsto, bez...

     Fest żech sie radowała, kej briftryjger przismyczōł mi zaproszynie na fajer pod mianym „1000 Lŏt Ślōnskigo Jŏdła”. Na tym szumnym feście mieli my fajrować, że prawie pizło tysiōnc lŏt ôd czasu jak jedyn łŏgewnicki gospodŏrz zrychtowoł piyrszego historycznego krupniŏka. Na zicher zrobiōłby tyż żymlŏka, nale wtynczŏs ludzie na Ślōnsku niy znali jeszcze żymłōw, kere trefiyły sam dopiyro w XVIII storoczu. Zōuwizōu, kŏżdy mioł rŏd tyn jego nowy patynt, beztōż karlus zaczōn hned kludzić gospodã, kaj rychtowoł do swojich gościōw krupniŏki i inksze smakowite delikatesy. Tak napoczła sie gyszichta ślōnskigo jŏdła, a jŏ miała świyntować jego tysiynczny gyburstag.      Na zaproszyniu stoło naszkryflane: „Dlŏ nojstarszyj ślōnskij blogerki Micyny”, nale myślã, co niy yno skuli mojigo bloga mie tam napytali. Pewnikiym ftoś im pedzioł, że to jŏ robiã nojlepszy żur w Łŏgewnikach, a możno i na całym Gōrnym Ślōnsku, beztōż musieliby sie potyn gańbić, kejby mi...

     Chyba cały świat słyszoł już hasło "Bytōm to nie hasiŏk". Niy yno Bytōmiŏki to głoszōm, bo roztōmajte celebryty z całyj Polski tyż powtŏrzajōm ciyngiym te świynte słowa, a telewizyjŏ zrobiyła ô tym nawet program publicystyczny. Gŏdanie, że Bytōm to niy hasiŏk ôd jakigoś czasu je richtig "trendy".       A cały tyn auflauf zaczōn sie skuli miyszkańcōw Bobrka, kerym zawŏdzało, że z niylegalnego wysypiska śmieci przi ulicy Pasteura capi jak pierōn. Jŏ niy wiym, eli ône tam chcieli, coby z takigo wysypiska wōniało parfinami, abo co? Zōuwizōu, ôd tyj mary kupa ludzi pochorowała sie na bōle gowy, fiber, morzisko i durfal, skuli czego sztynks bōł yntlich jeszcze gorszy. Zrobiyła sie srogŏ chaja w cołkim mieście, ale niy yno sam, bo z cajtōngōw, interneca i telewizji ô sprawie usłyszała całŏ Polska. Niyskorzij pokŏzało sie, że take niylegalne wysypiska mōmy bezma we wszyjskich dziylnicach Bytōmia, a lastauta prziwożōm sam abfale z roztōmajtych miyjsc w ...

          Niykerzi gŏdajōm, iże cało swada w polskim społeczyństwie to wina ôd Kaczyńskigo. Niy wierzcie w te cygaństwo, bo tak po prŏwdzie to Polŏkōw potajlowoł Nergal. Kej tyn ôszkliwiec ôsmego marca pokŏzoł wszyjskim ciulika, CBOS zrobiōł ekstra badanie, kere wykŏzało, iże polskŏ nacyjŏ dzieli sie na dwie tajle. Do piyrszyj nŏleżōm ludzie, co sie na Nergala niy gorszōm, a do drugij prawe Polŏki, co sie na tego chachara pogorszyli. I. Tajla nōmer jedyn skłŏdŏ sie ze trzech grupōw, w kerych sōm:      1. Ludzie, kerzi ani niy wiedzōm fto to je Nergal,      2. Ludzie, co Nergala znajōm ale richtig niy majōm anōngu, co tyn pierōn napochoł,      3. Nojgorszŏ zorta zdrajcōw, kerzi Nergala znajōm i wiedzōm, co nazgobiōł, nale blank im to niy zawŏdzŏ. II. Drugŏ tajla Polŏkōw fest sie na Nergala gorszy. Ôna tyż dzieli sie na myńsze grupy: Porzōndne Katoliki, kere gorszōm sie na Nergala za black metal, s...

Fot.: Dave Hostad           Wziynli sie yntlich za te wszyjske szkłōdniki, co nōm tak fest uprzikrzajōm życie. Minister Środowiska zrobiōł już ordnōng z kornikami, kere wyżerały Puszczã Białowiesko. Na ta przileżytość musioł wytnōńć zakażōne strōmy i tak sie rozfechtowoł, że Kōmisja Europejskŏ musiała go prosić, coby yntlich ustoł, bo hned z całego lasu ôstałaby sie yno srogŏ łōnka. Nale z takimi gizdami to inakszyj niy idzie. Dyć znŏcie na zicher niyjednego chachara co czynszu niy płaci, sztrōm i wodã kradnie, nale z chałpy go niy idzie wyciepnōńć. I jak niy zbulicie familoka, w kerym miyszkŏ, to możecie mu skoczyć na pukel. Jednako je z kornikiym drukarzym, jak mu niy zetniecie drzewa, w kerym pomiyszkuje, to sie pierōn nigdy niy wykludzi.           Kej już minister wychytoł piyńć miliōnōw tych ôszkliwych chrobŏkōw, prziszoł dran na trochã wiynkszo gadzinã. We wrześniu ôńskigo roku jegry dostali zwōla na wyszczylanie sztyrdz...

Fot.:  Ania Katroshi Fotografia           Ludzie majōm fest radzi roztōmajte prōmocyje. Dyć kŏżdy woli kupować tōnij, a tyż rŏd erbnie jakiś ekstra gyszynk za to, że ôbroł akuratnie tyn, a niy inkszy towŏr. Trza tyż ofyn pedzieć, że tak po prŏwdzie to niy kŏżdŏ prōmocyjŏ je do nŏs dobrŏ. Niyrŏz poradzymy udać kupã pijyndzy na blank niyprzidajne klamory yno skuli tego, że prawie bōły w promocyji. A z tymi gyszynkami tyż roztōmajcie bywŏ. Gryjta Pytlinŏ, bez przikłŏd, kupiyła w prōmocyji srogo, moderno i niy za drogo lodōwkã. Nojprzōd sie fest radowała, ale potyn to już miała yno utrŏpã, bo w gyszynku producynt nafolowoł cały tyn kilszrank piwym i jeji chop bez dwa tydnie łaziōł skuli tego naprany.           Za macherami ôd tworzyniŏ prōmocyjōw, tak zwanymi szpecami ôd marketingu stojōm zaôbycz sroge pijōndze. A z drugij strōny sōm ludzie skrōmne, ôd kerych życiowōm misyjōm je gŏdać inkszym, coby w te prōmocyje niy wierzili...